download programma  
Bosch y Bosco
Facebook Twitter Wordpress
  Hendrik III van Nassau-Breda

  Hendrik III van Nassau-Breda (Siegen, 12 januari 1483 - Breda, 14 september 1538) was graaf van Nassau en Vianden, heer van Breda en de Lek, en heer van Asse van 1504 tot 1538.

  Levensloop

  Hij was een zoon van Jan V van Nassau-Dillenburg, stadhouder van Gelre, en Elisabeth van Hessen-Marburg. Hij was de broer van Willem de Rijke, graaf van Nassau-Dillenburg. Hij was dus een oom van Willem van Oranje. In 1504 erfde hij de bezittingen van zijn kinderloos overleden oom, Engelbrecht II van Nassau.

  Hij trad in dienst van Filips de Schone. In 1504 werd hij drossaard van Brabant. Op 17 november 1505 nam Filips de Schone hem op in de Orde van het Gulden Vlies. Op 31 december 1510 werd hij aangesteld als kastelein van Slot Loevestein. Van 1515-1521 was hij stadhouder van Holland en Zeeland. Ook was hij buitenlid van het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap in 's-Hertogenbosch. In 1517-1518 betaalde hij het verschuldigde ‘ante obitum’ (doodschuld) aan deze broederschap. Ook werd hij één van de gouverneurs over de jonge Karel V met wie hij een goede band opbouwde. In 1521 overleed zijn tweede vrouw, Claudia van Chalon.

  In datzelfde jaar, aldus Michel de Montaigne (Essais I,5), was hij betrokken bij het beleg van de Franse stad Mousson. Ook was hij het die namens Karel V Lyon innam. Tussen 1522 en 1530 verbleef hij als raadsman en opperkamerheer van Karel aan diens hof in Spanje. In 1524 trouwde hij op aanbeveling van Karel met de zestienjarige Mencía de Mendoza, die als dochter van Rodrigo de Mendoza uit één van de rijkste en aanzienlijkste geslachten van Spanje stamde. Ook nam hij deel aan een veldtocht tegen de Ottomaanse sultan Süleyman I. Hij stierf in 1538 en werd in de Grote Kerk in Breda begraven. Zijn weduwe, Mencia de Mendoza, hertrouwde in 1540 met Ferdinand van Aragón, hertog van Calabrië, zoon van koning Frederik IV van Napels. Zijn zoon uit zijn tweede huwelijk, René van Chalon, volgde hem op.

  Karakter

  Van Hendrik bestaat het beeld van een flamboyante man, die zich alleen bezighield met de hoogstnodige staatszaken en weinig interesse toonde in geloofskwesties. Hij besteedde veel aandacht aan de verfraaiing van zijn paleizen en het verzamelen van kunst.

Hendrik III van Nassau-Breda
 
 Jan Gossaert. Portret van Hendrik III van Nassau. ca. 1516-1517
  Brussel

  In 1504 erfde hij niet alleen de titels van zijn oom Engelbrecht II, maar ook zijn overige bezittingen, waaronder het Paleis van Nassau op de Koudenberg in Brussel, niet ver van de residentie van zijn leenheren. Het Paleis van Nassau nam een prominente plaats in onder de hoven in de Nederlanden. Hendrik voltooide de verbouwing, die door zijn oom was begonnen. De flamboyante Hendrik introduceerde allerlei buitenissigheden, zoals trompe-l'oeil-deuren en een bed dat plaats zou hebben geboden aan 50 personen. Ook bood het paleis onderdak aan een niet onbelangrijke kunstcollectie met werk van Jheronimus Bosch, Jan Gossaert en vermoedelijk ook van Lucas Cranach. Toen Albrecht Dürer in 1520 het paleis aandeed tijdens zijn toer door de Nederlanden, maakte hij melding van een meteoriet, die in het paleis bewaard werd en die in een veld vlak naast Hendrik gevallen zou zijn.

  Breda


  Tijdens zijn beheer beleefde Breda een periode van grote bloei. Hendrik III gaf in 1536 opdracht tot de bouw van een renaissance-paleis, het Kasteel van Breda. De Henricuspoort, de voornaamste toegangspoort tot het Kasteel draagt nog zijn naam. Het kasteel werd niet voltooid tijdens zijn leven.

  Mecenaat / opdrachtgever ‘Tuin der lusten’?


  Hendrik besteedde veel aandacht aan de verfraaiing van zijn paleizen, het aankopen van kunst en het samenstellen van een bibliotheek. Hij voltooide de verbouwing van het Paleis van Nassau en liet het Kasteel van Breda door een Italiaanse architect verbouwen tot renaissancepaleis. In de Grote Kerk, eveneens in Breda, liet hij voor zijn oom, Engelbrecht II, een renaissancistisch grafmonument oprichten. Rond 1515 introduceerden schilders in de Nederlanden renaissancemotieven in hun werk, zoals classicistische vormen en mythologische onderwerpen. Hendrik was vrijwel onmiddellijk gegrepen door deze nieuwe stijl. Zo liet hij zich op ca. 33-jarige leeftijd als vliesridder afbeelden door Jan Gossaert. Ook bestelde hij bij Gossaert een Hercules en Deianeira. Een vergelijkbaar schilderij bevindt zich tegenwoordig in het Barber Institute of Fine Arts in Birmingham. Volgens Karel van Mander werkten Jan van Scorel en Bernard van Orley voor zijn residentie in Breda. Ook bezat hij werk van Lucas Cranach. Zo stuurde de keurvorst van Saksen hem een Lucretia van Cranach en vermeldt Antonio de Beatis in 1517 een Oordeel van Paris met de drie godinnen, dat een bekend onderwerp is in Cranachs oeuvre. De Beatis geeft ook een korte omschrijving van het drieluik de ‘Tuin der Lusten’ van de Bossche schilder Jheronimus Bosch. Volgens de kunsthistoricus Hans Belting werd dit werk door Hendrik besteld. Hij suggereert dat Hendrik met Bosch in contact kwam via Filips de Schone, die in 1504 aan Bosch de opdracht gaf een drieluik te schilderen met als onderwerp de Dag des oordeels. Hendrik was in 1505 in 's-Hertogenbosch aanwezig vanwege de oorlog met Gelre, waar hij volgens Belting Bosch vroeg een drieluik te schilderen, dat dat van Filips naar de kroon zou steken. Volgens kunsthistoricus Bernard Vermet is het op basis van stilistische kenmerken en de dendrochronologische datering van de panelen waarop de ‘Tuin der Lusten’ is geschilderd echter waarschijnlijker dat zijn oom Engelbrecht II de opdrachtgever was. De verzameling van Hendrik was verspreid over verschillende locaties, voornamelijk in Breda. Een deel van de verzameling werd later door zijn derde echtgenote, Mencía de Mendoza, naar Spanje overgebracht. De rest werd in 1568 door Alva geconfisqueerd. (uit Wikipedia, bronnen en verwijzingen zie aldaar)

Bosch Y Bosco

► contact:
Dorith van der Lee
Stedekestraat 15A
5041DM Tilburg NL
(+ 31) (0)13 5358041
(+31) (0)6 20325030
dorith@boschybosco.org

► initiatiefgroep:
Jan Wirken
jan@boschybosco.org
Dorith van der Lee
Geno Spoormans
Thijs Caspers
Sjon Brands
Jasper Molenaar
  
► stichting Bosch y Bosco:
• Nico Claassen
postbus 886
5000AW Tilburg NL
(+31) (0)6 22806380
nico@boschybosco.org
KvK nr 60515244
bank NL47RABO0156882450
 

bosch500
partners:
's-Hertogenbosch:
Jheronimus Bosch 500

Tilburg:

Natuurmuseum Brabant

Breda:

Koninklijke Militaire Academie
NHTV
Nieuwe Veste
StadsGalerij

Brussel:

Nederlandse Ambassade
* Nederlandse Ambassade

deBuren
deBuren

OLV-ter-Zavelkerk
Sporen van Oranje

Antwerpen:
Het Vijfde Huis

San Lorenzo:
El Escorial
Real Monasterio de
El Escorial


Madrid:
Nederlandse Ambassade
* Embajada del Reino
de los Paises Bajos

Museo Lázaro Galdiano
Museo Lázaro Galdiano

Conde Duque
Conde Duque

Real Conservatorio Superior de Música

's-Hertogenbosch:
Jheronimus Bosch Art Center
Verkadefabriek

Bol & Grosveld piano's

 
[home] > Hendrik III van Nassau]